Mae helpu plant i gynnal pwysau iach yn un o'r pethau gorau...

...y gallwn ei wneud i'w paratoi ar gyfer bywyd.

Rydym wedi creu’r 10 Cam hyn i helpu teuluoedd yng Nghymru i fagu plant hapus ac iach. Maent wedi’u paratoi gan arbenigwyr iechyd a rhieni, a gellir eu defnyddio wrth weithio gyda theuluoedd i’w helpu i sefydlu arferion da.

Mae’r wybodaeth ar y tudalennau hyn er mwyn helpu gweithwyr proffesiynol yn eu hymarfer wrth iddynt gynorthwyo teuluoedd i roi’r dechrau gorau posibl i blant.

Y sefyllfa bresennol yng Nghymru

Mae achosion o fod dros bwysau a gordewdra yn bryder iechyd cyhoeddus o bwys. Mae ychydig dros chwarter y plant yng Nghymru (26.2%) dros bwysau neu’n ordew (Rhaglen Mesur Plant Cymru 2015/16). Mae’r lefelau yn uwch ar draws bob oedran yn yr ardaloedd mwy difreintiedig.

Dysgwch ragor am ordewdra ymhlith plant yn eich bwrdd iechyd a’ch ardal awdurdod lleol yma.

Mae Arsyllfa Iechyd Cyhoeddus Cymru yn paratoi amrywiaeth o wybodaeth am nifer yr achosion o ordewdra ar gyfer pob oedran ledled Cymru, y gellir dod o hyd iddi yma.

Mae bod dros bwysau neu’n ordew yn ystod plentyndod yn golygu canlyniadau ar gyfer iechyd yn y tymor byr a’r tymor hir.

Effeithiau ar iechyd

Gall plant sy’n ordew brofi problemau iechyd fel clefyd yr afu brasterog di-alcohol, cerrig bustl, asthma, cyflyrau anadlu a chyhyrysgerbydol oherwydd anhwylder cwsg. Ceir effeithiau emosiynol a seicolegol hefyd ar blant sydd dros bwysau, sy’n cynnwys pryfocio a gwahaniaethu gan gyfoedion, hunan-barch isel, pryder ac iselder. Gall rhai chwaraeon a mathau eraill o weithgarwch corfforol fod yn anodd iddynt, a all leihau’r tebygolrwydd o gyfranogiad rheolaidd a golygu eu bod yn dewis ffordd o fyw sy’n fwy eisteddog.

Os yw plentyn dros bwysau neu’n ordew ceir tebygolrwydd uchel y bydd hyn yn parhau drwy’r blaenlencyndod ac i mewn i oedolaeth. Gall hyn achosi problemau iechyd cysylltiedig fel diabetes, clefyd y galon a chanserau – ynghyd â risg uwch o farwolaeth gynamserol, anabledd ac afiachusrwydd.

Polisi Presennol

Mae yna nifer o strategaethau a pholisïau cenedlaethol yng Nghymru sy’n mynd i’r afael â Gordewdra Plentyndod. Mae’r rhain yn cynnwys:

Tystiolaeth

Mae’r 10 Cam yn seiliedig ar dystiolaeth o’r Astudiaethau Carfan, gan gyflwyno pethau cadarnhaol y gall teuluoedd eu gwneud i helpu i atal plant rhag bod yn ordew erbyn pan fyddant yn bump oed.

Canfyddiadau ymchwil ansoddol

Cynhaliwyd gwaith Dirnadaeth ar draws Cymru i lywio datblygu’r 10 Cam.

Adolygiadau tystiolaeth

Mae Iechyd Cyhoeddus Cymru wedi cynnal yr adolygiadau thematig canlynol i archwilio’r camau’n fanylach. Ar gyfer pob pwnc, maent yn cyflwyno’r data sydd ar gael ar nifer yr achosion o’r broblem, crynodeb o’r canllawiau presennol, trafodaeth o risg a ffactorau amddiffynnol yn ogystal ag ymyriadau effeithiol. Bydd yr Adolygiadau Tystiolaeth ar gael yn ddiweddarach yn 2017.

  • Bwydydd solet
  • Amser sgrîn
  • Cwsg
  • Diodydd iach

Adnoddau

Mae’r adnoddau canlynol ar gael gan Bob Plentyn Cymru i’ch helpu i gynorthwyo teuluoedd â phlant ifanc.

  • Poster A4 10 Cam i Bwysau Iach
  • Poster A3 10 Cam i Bwysau Iach
  • Taflen 10 Cam i Bwysau Iach
  • Cerdyn z 10 Cam i Bwysau Iach
  • Llyfryn bwydydd solet
  • Olwyn gweithgarwch corfforol (adnodd copi caled yn unig)
  • Dilynydd amser sgrîn a chwarae yn yr awyr agored (adnodd electronig yn unig)

 

Er mwyn archebu copïau caled o’r adnoddau hyn cysylltwch â’r Tîm Newid Ymddygiad a Gwybodaeth Gyhoeddus.

Ffôn: 029 2010 4650

E-bost: hp.library@wales.nhs.uk